Ten geleide

Een programmeur die een taal beheerst en er in programmeert, heeft het meest behoefte aan een reference manual. Dat is een naslagwerk waarin de taalelementen overzichtelijk staan opgesteld. Vaak met een klein voorbeeldje ter verduidelijking. Om een programmeertaal te leren is een naslagwerk niet geschikt; daarvoor is een leerboek nodig.

De twee delen Tijd voor COBOL zijn bedoeld om de taal mee te leren. Dat betekent dat een didactisch verantwoorde opbouw centraal staat. De stof wordt behandeld via vele kleine voorbeelden. Elk hoofdstuk bevat verder een uitgewerkt probleem van grotere omvang. Veel voorbeelden hebben te maken met datum en tijd (vandaar de titel: Tijd voor COBOL). Deze keuze heeft een aantal voordelen. Het onderwerp is bekend: iedereen weet dat niet elke maand evenveel dagen telt en iedereen weet wat een schrikkeljaar is. Bovendien hebben datum en tijd voldoende onregelmatigheid in zich om er interessante programma's mee te maken.

Deel 1 van Tijd voor COBOL behandelt de belangrijkste, elementaire facetten van de programmeertaal COBOL. Wie de stof van dit deel heeft begrepen, is in staat om eenvoudige programma's te schrijven en te lezen. Tijd voor COBOL deel 2 bouwt voort op het eerste deel en behandelt onderwerpen voor gevorderden.

illustratie: Geert Nijmolen

rebus

COBOL-85 is de meest recente norm van de ISO (International Organization for Standardization). De twee delen van Tijd voor COBOL behandelen uit deze norm de modules: nucleus, sequential I-O, Relative I-O, Indexed I-O, Inter-Program Communication en Sort-Merge met uitsluiting van alle verouderde onderdelen (obsolete elements). Onderdelen die als verouderd zijn aangemerkt, zullen uit de volgende versie van de taal verdwijnen. De verwachting is dat die nieuwe versie in het jaar 2000 zal verschijnen.

Veel verbeteringen in COBOL-85 liggen op het terrein van het gestructureerd programmeren. Daarbij vermijdt men bij voorbeeld de goto-opdracht. Omdat goed voorbeeld goed doet volgen, zijn de nieuwe mogelijkheden zoveel mogelijk benut. In de huidige praktijk van het COBOL-programmeren komt een ouderwetse manier van programmeren nog veel voor. Ook in sommige boeken over COBOL treedt deze verouderde manier op. In Tijd voor COBOL is die manier (die ik karakteriseer met: 'at end goto einde') niet terug te vinden. Juist in leerboeken die bedoeld zijn voor mensen die de taal nog niet kennen, is het van belang uit te gaan van de moderne opvattingen over programmeren.

Sommige elementen uit de taal zijn een kwestie van persoonlijke smaak of voorkeur. Ik denk hierbij aan de wijze van inspringen, het gebruik van hoofdletters en kleine letters, het gebruik van de komma en de puntkomma, en dergelijke. Iedereen moet hierin zijn eigen gewenste manier toepassen. Om deze vrijheid te demonstreren, koos ik niet overal voor dezelfde manier.

Om een programmeertaal onder de knie te krijgen, is veel oefenen noodzakelijk. Niemand kan COBOL-programmeur worden vanuit een boek: zelf programmeren is noodzakelijk. Bijna alle programma's in deze cursus zijn op een computer getest en kunnen dus als voorbeeld of uitgangspunt genomen worden voor eigen programmeerwerk.

Wie aan deze cursus begint, moet al enige kennis van automatisering bezitten. Begrippen als byte, compiler, bestand en record worden niet uitgebreid uitgelegd. Verder ga ik er van uit dat u bekend bent met programmastructuurdiagrammen (PSD's).

Aan het vervaardigen van dit materiaal is door vele mensen maandenlang gewerkt. Iedereen heeft zijn of haar werk zo goed mogelijk gedaan. Desondanks zou het van weinig realiteitszin getuigen om te verwachten dat het foutloos is. Daarom vraag ik elke gebruiker opmerkingen of geconstateerde fouten per e-mail (andree@mac13.nl) aan mij door te spelen. Suggesties voor verbetering zal ik zeer nauwkeurig bezien.

Andree Hollander

Wil je meer weten over Cobol? Bezoek dan de speciale Cobol-pagina op de website van leren.nl.

Inhoud leerboek deel 1

omslag leerboek omslag werkboek

Serie: leerboeken informatica

Titel: Tijd voor COBOL

Auteur: Andree Hollander